TUYÊN TRUYỀN: PHÒNG, CHỐNG BỆNH LỞ MỒM LONG MÓNG (SEROTYPE SAT1)

1. Bệnh LMLM SAT-1 nguy hiểm như thế nào?

- Bệnh LMLM (serotype SAT1) là mối đe dọa lớn đối với ngành chăn nuôi do khả năng lây lan nhanh, gây tổn thương nặng và làm giảm hiệu quả sản xuất. Chủ động nhận biết sớm triệu chứng, thực hiện an toàn sinh học nghiêm ngặt, kiểm soát nhập đàn, tiêm phòng theo quy định và báo cáo cơ quan Thú y kịp thời là những giải pháp quan trọng để bảo vệ đàn vật nuôi.

- SAT-1 có phạm vi vật chủ rộng, có thể gây bệnh trên nhiều loài gia súc móng chẵn như trâu, bò, lợn, dê, cừu, ngoài ra còn có thể gặp ở lạc đà, hươu và một số động vật móng guốc khác. Điểm nguy hiểm của SAT-1 không chỉ nằm ở tốc độ lây lan nhanh mà còn ở hậu quả kéo dài đối với đàn vật nuôi. Khi mắc bệnh, gia súc thường sốt cao, giảm ăn, sụt cân nhanh, giảm khả năng sinh sản, giảm mạnh sản lượng sữa ở bò sữa và tăng nguy cơ biến chứng viêm cơ tim ở con non.

- Mức độ thiệt hại do bệnh là rất đáng lo ngại. Ở trâu, bò trưởng thành, tỷ lệ chết có thể dao động từ 5 - 10%, nhưng có thể tăng lên 20 - 50%; ở bê, nghé tùy vào sức khỏe vật nuôi. Đặc biệt ở lợn, tỷ lệ chết ở lợn trưởng thành khoảng 20%, trong khi ở lợn con có thể lên tới 50 - 80% do vi-rút gây tổn thương nghiêm trọng đến tim và hệ hô hấp.

- Ngoài thiệt hại trực tiếp do chết và giảm năng suất, bệnh còn làm tăng chi phí điều trị, công chăm sóc, chi phí sát trùng, kéo dài thời gian phục hồi và ảnh hưởng đến việc vận chuyển, mua bán, xuất chuồng vật nuôi,...

2. Đường lây truyền của bệnh LMLM SAT-1

- Vi-rút SAT-1 có thể lây lan rất nhanh qua cả đường trực tiếp và gián tiếp. Phương thức lây truyền chủ yếu là qua đường tiêu hóa, hô hấp và tiếp xúc trực tiếp giữa con bệnh với con khỏe.

- Nguồn chứa vi-rút gồm nước bọt, dịch mụn nước, sữa, nước tiểu, phân, tinh dịch, hơi thở của gia súc bệnh, thịt và phủ tạng thú bệnh. Vi-rút cũng có thể lây gián tiếp qua dụng cụ chăn nuôi, người chăm sóc, phương tiện vận chuyển, chất thải chăn nuôi, nước rửa chuồng, thức ăn và nước uống bị nhiễm mầm bệnh.

- Trong điều kiện thuận lợi, vi-rút còn có thể phát tán theo gió, khiến tốc độ lây lan trong khu vực tăng rất nhanh.

3. Dấu hiệu nhận biết bệnh LMLM

- Gia súc sốt cao, 40 - 41°C, mệt mỏi, kém ăn hoặc bỏ ăn, đi lại khó khăn;

- Chảy nhiều nước dãi, nước bọt có bọt trắng như xà phòng;

- Xuất hiện mụn nước, vết loét ở ở lưỡi, môi, lợi, hàm trên, lỗ mũi, xung quanh núm vú, vành móng và kẽ móng;

- Móng bị sưng đau, lở loét, có thể bong móng;

- Đối với bò sữa có thể xuất hiện mụn nước ở bầu vú.

- Bệnh lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp giữa gia súc khỏe và gia súc mắc bệnh; qua phương tiện vận chuyển, dụng cụ chăn nuôi, thức ăn, nguồn nước, người chăm sóc hoặc hoạt động mua bán, giết mổ động vật.

4. Để bảo vệ đàn vật nuôi, bà con cần thực hiện tốt các biện pháp phòng bệnh sau đây:

- Kiểm soát chặt người, phương tiện vận chuyển và dụng cụ chăn nuôi ra vào khu vực nuôi. Không mua bán, vận chuyển gia súc không rõ nguồn gốc;

- Không giết mổ, tiêu thụ gia súc mắc bệnh hoặc nghi mắc bệnh;

- Gia súc mới nhập đàn cần được kiểm tra sức khỏe và nuôi cách ly ít nhất 21 ngày trước khi nhập đàn chính thức;

- Thường xuyên vệ sinh chuồng trại, kiểm soát côn trùng và động vật gặm nhấm vì đây có thể là vật trung gian truyền bệnh, phun thuốc tiêu độc khử trùng định kỳ. Phân, chất thải chăn nuôi và xác động vật chết phải được xử lý đúng quy định;

- Bên cạnh đó, cần cung cấp thức ăn và nước uống sạch, không nhiễm bẩn hoặc mang mầm bệnh. Không sử dụng thức ăn thừa từ vùng có dịch. Khẩu phần ăn cần bảo đảm dinh dưỡng, đúng chủng loại và phù hợp với từng loài, từng lứa tuổi vật nuôi để duy trì và nâng cao sức đề kháng cho đàn vật nuôi;

- Hiện nay chưa có vắc-xin phòng bệnh LMLM type SAT-1 được lưu hành để tiêm phòng đại trà. Do đó, người chăn nuôi cần chủ động bảo vệ đàn gia súc trước các type vi-rút LMLM khác bằng cách tiêm phòng đầy đủ, đúng lịch và sử dụng vắc-xin theo khuyến cáo của cơ quan thú y, kết hợp chăm sóc, nuôi dưỡng tốt và thực hiện an toàn sinh học nghiêm ngặt là giải pháp hữu hiệu nhất để phòng bệnh LMLM hiệu quả.

- Khi phát hiện gia súc có biểu hiện bất thường như sốt, bỏ ăn, chảy nước dãi, nổi mụn nước ở miệng và chân, cần báo ngay cho cán bộ thú y hoặc chính quyền địa phương để được hướng dẫn xử lý kịp thời.

5. Cần làm gì khi nghi có dịch bệnh LMLM SAT-1?

- Bà con nhân dân cần chấp hành nghiêm các quy định về phòng, chống dịch bệnh động vật; phối hợp với cơ quan chức năng trong việc khai báo, kiểm dịch và xử lý ổ dịch khi có dịch xảy ra.

- Khi phát hiện gia súc có dấu hiệu nghi mắc bệnh LMLM SAT-1, cần xử lý nhanh để hạn chế lây lan trong đàn và ra khu vực xung quanh.

- Cách ly ngay con nghi bệnh: Tách riêng con bệnh hoặc con nghi bệnh khỏi đàn khỏe, hạn chế tiếp xúc trực tiếp và hạn chế người ra vào khu vực chăn nuôi.

- Dừng vận chuyển gia súc: Không vận chuyển gia súc nghi nhiễm bệnh ra khỏi trại, không bán chạy, không giết mổ tự phát.

- Vệ sinh, khử trùng đồng bộ: Chuồng trại, nền chuồng, sân chơi, khu vực cho ăn uống, dụng cụ chăn nuôi, xe vận chuyển, quần áo và giày dép của người chăm sóc cần được làm sạch và sát trùng định kỳ để cắt đường lây truyền của vi-rút.

- Chăm sóc hỗ trợ đúng cách: Hiện nay chưa có thuốc đặc trị bệnh LMLM. Việc can thiệp chủ yếu là điều trị triệu chứng và chăm sóc hỗ trợ như hạ sốt, giảm đau, chống viêm, sát trùng vết loét, tăng sức đề kháng, kiểm soát bội nhiễm và cung cấp thức ăn mềm, dễ tiêu cùng nước uống sạch cho gia súc bệnh.

- Báo ngay cho cán bộ thú y: Khi nghi có dịch, cần báo ngay cho cán bộ thú y để được hướng dẫn lấy mẫu, xét nghiệm, chẩn đoán chính xác, khoanh vùng và xử lý ổ dịch đúng quy trình.

- Hỗ trợ điều trị và chăm sóc: Việc hỗ trợ điều trị cần được thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ thú y. Tùy tình trạng thực tế của bệnh, có thể áp dụng các nhóm giải pháp như hạ sốt, giảm đau, chống viêm; vệ sinh và sát trùng các vết loét; hỗ trợ nâng cao sức đề kháng; kiểm soát bội nhiễm do vi khuẩn và chăm sóc riêng theo từng nhóm vật nuôi.

Thực hiện NGHIÊM TÚC AN TOÀN SINH HỌC trong chăn nuôi là CHÌA KHÓA ĐỂ KIỂM SOÁT DỊCH BỆNH. Kính mong người chăn nuôi hiểu và nâng cao ý thức, trách nhiệm về phòng, chống dịch bệnh động vật.

(Có gửi kèm file: Kế hoạch số 204/KH-UBND ngày 24/7/2026 của UBND phường Chơn Thành)