TUYÊN TRUYỀN VỀ: KINH TẾ TUẦN HOÀN TRONG NÔNG NGHIỆP

Trong bối cảnh đó, phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp là một hướng đi cần thiết nhằm sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên; tận dụng phụ phẩm; giảm chất thải và hạn chế tác động đến môi trường. Qua đó, góp phần giảm chi phí sản xuất, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường trong nước và quốc tế.

 1. Khái niệm về kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp

Nông nghiệp tuần hoàn (Circular Agriculture) được hiểu là Kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực nông nghiệp. Có nhiều định nghĩa khác nhau về nông nghiệp tuần hoàn. Nhưng tựu trung thì đều cho rằng nông nghiệp tuần hoàn là nền sản xuất nông nghiệp theo một chu trình khép kín mà ở đó chất thải hay phế phụ phẩm của quá trình sản xuất này là đầu vào của quá trình sản xuất khác. Nông nghiệp tuần hoàn dựa trên nguyên tắc tối ưu hóa việc sử dụng tất cả sinh khối nông nghiệp nhằm mục đích khép kín vòng lặp nguyên liệu và vật chất; giảm cả việc sử dụng tài nguyên và chất thải ra môi trường. Thông qua việc ứng dụng nông nghiệp tuần hoàn sẽ có một sự kết hợp hợp lý giữa trồng trọt, lâm nghiệp, chăn nuôi và thủy sản theo quy luật sinh thái, nhằm tạo ra nhiều lợi ích kinh tế và sinh thái bằng cách sử dụng vật liệu và năng lượng hiệu quả hơn. 

2. Vai trò của kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp

Từ những khái niệm trên cho thấy, nông nghiệp tuần hoàn có vai trò quan trọng trong phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, bền vững và nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp. Những lợi ích chủ yếu gồm: Giảm thiểu ô nhiễm môi trường, phát thải khí nhà kính: Nông nghiệp tuần hoàn giúp thúc đẩy thu gom, tái sử dụng và tái chế phụ phẩm nông nghiệp thành phân bón hữu cơ, thức ăn chăn nuôi hoặc nguyên liệu sản xuất. Qua đó, hạn chế đốt phụ phẩm, giảm chất thải ra môi trường, góp phần giảm phát thải khí nhà kính và giảm nhu cầu sử dụng nguyên liệu đầu vào mới. Sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên: Nông nghiệp tuần hoàn khuyến khích người dân sử dụng tiết kiệm, hiệu quả đất, nước, năng lượng và các nguồn tài nguyên đầu vào; tăng cường tái sử dụng nước, tận dụng phụ phẩm và bổ sung chất hữu cơ cho đất. Các giải pháp này góp phần duy trì độ phì nhiêu của đất, giảm áp lực khai thác tài nguyên và bảo tồn đa dạng sinh học, tạo nền tảng cho sản xuất nông nghiệp ổn định, lâu dài.

- Giảm chi phí, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh: Việc tận dụng phụ phẩm, tiết kiệm vật tư và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực có thể giúp giảm chi phí sản xuất. Đồng thời, sản phẩm được tạo ra theo hướng tuần hoàn, có kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc sẽ có thêm cơ hội nâng cao giá trị và khả năng đáp ứng yêu cầu thị trường. Hình thành và phát triển thị trường mới: Sản xuất phân bón hữu cơ, thức ăn chăn nuôi, năng lượng sinh khối và vật liệu tái chế,… từ phụ phẩm nông nghiệp đã tạo điều kiện phát triển các ngành nghề, sản phẩm và dịch vụ mới . Đồng thời, thúc đẩy thị trường tiêu thụ sản phẩm xanh, sản phẩm có quy trình sản xuất thân thiện với môi trường. Qua đó, đa dạng hóa nguồn thu, mở rộng cơ hội kinh doanh và nâng cao giá trị của sản phẩm nông nghiệp. Góp phần tạo việc làm, đa dạng hóa sinh kế và nâng cao thu nhập: Các hoạt động thu gom, phân loại, xử lý phụ phẩm, sản xuất phân bón hữu cơ, chế biến và tiêu thụ sản phẩm có thể tạo thêm việc làm tại địa phương và mở ra cơ hội đa dạng hóa nguồn thu. Hiệu quả cụ thể phụ thuộc vào quy mô, mô hình, công nghệ áp dụng và khả năng tiêu thụ sản phẩm. 

- Nâng cao nhận thức và trách nhiệm cộng đồng: Nông nghiệp tuần hoàn góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp trong sử dụng tài nguyên, quản lý chất thải và bảo vệ môi trường. Việc tăng cường hợp tác trong sản xuất, chia sẻ lợi ích và phát triển các mô hình nông nghiệp thân thiện với môi trường góp phần cải thiện chất lượng sống, xây dựng nông thôn xanh, sạch, đẹp, đô thị văn minh, sinh thái và thúc đẩy phát triển cộng đồng bền vững. Đây là cơ sở để gắn phát triển kinh tế với tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường.

3. Nhiệm vụ và giải pháp

Để thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, việc chuyển từ nhận thức sang hành động cần gắn với các cơ chế, chính sách đồng bộ, khả thi và phù hợp với thực tiễn sản xuất. Trong đó, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, tận dụng phụ phẩm, giảm thiểu chất thải và gia tăng giá trị nông sản. Trên cơ sở đó, ngày 19/6/2024, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 540/QĐ-TTg phê duyệt Đề án phát triển khoa học và ứng dụng, chuyển giao công nghệ thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp đến năm 2030, đề ra các nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm sau:  Nghiên cứu phát triển và ứng dụng khoa học và công nghệ, tiến bộ kỹ thuật, quy trình sản xuất tiên tiến phục vụ nông nghiệp tuần hoàn. Đẩy mạnh chuyển giao công nghệ phát triển nông nghiệp tuần hoàn. Phát triển thị trường đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp tuần hoàn. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp. Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực nông nghiệp tuần hoàn. Truyền thông nâng cao nhận thức và năng lực phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp

Phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp không nhất thiết phải bắt đầu từ những mô hình lớn hay công nghệ phức tạp. Có thể bắt đầu từ những việc thiết thực như sử dụng tiết kiệm vật tư, thu gom và phân loại phụ phẩm, xử lý chất thải đúng cách, tận dụng nguồn nguyên liệu phù hợp và tăng cường liên kết trong sản xuất, tiêu thụ. Mỗi nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng chủ động thực hiện sẽ góp phần giảm chi phí, nâng cao giá trị nông sản, hạn chế ô nhiễm môi trường và xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiệu quả, bền vững.