TUYÊN TRUYỀN: VAI TRÒ CỦA VI SINH VẬT ĐỐI VỚI CÂY TRỒNG

1. Vi sinh vật cố định nitơ

Nitơ (N) là chất dinh dưỡng thiết yếu, tham gia hình thành protein, chất diệp lục và nhiều hợp chất quan trọng của cây. Vi sinh vật cố định đạm có khả năng chuyển nitơ trong không khí thành dạng cây có thể hấp thu như NH₄⁺ và NO₃⁻. Một số nhóm phổ biến gồm Rhizobium, sống cộng sinh trong nốt sần rễ cây họ đậu; Azotobacter và Azospirillum, sống tự do trong đất và vùng rễ của nhiều loại cây.

Vi sinh vật cố định đạm góp phần bổ sung nguồn đạm tự nhiên, giảm nhu cầu sử dụng phân đạm hóa học, từ đó giúp giảm chi phí sản xuất. Đồng thời, chúng hỗ trợ phát triển hệ rễ, tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng và góp phần cải thiện đất.

2. Vi sinh vật phân giải phosphate khó tan – “mở khóa kho dinh dưỡng” trong đất

Phospho (P) là chất dinh dưỡng đa lượng quan trọng, cần thiết cho quá trình trao đổi chất, sinh trưởng và phát triển của cây. Tuy nhiên, phần lớn phospho trong đất tồn tại ở dạng khó tan, cây khó hấp thu. Vi sinh vật phân giải phosphate có khả năng hòa tan các dạng phosphate khó tan thông qua việc tiết axit hữu cơ, enzyme và các chất có khả năng liên kết với ion kim loại. Nhờ đó, phospho trở nên dễ hấp thu hơn, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng dinh dưỡng và giảm phụ thuộc vào phân bón hóa học.

Một số vi sinh vật phân giải phosphate còn có khả năng kích thích sinh trưởng, hỗ trợ cây tăng sức chống chịu và hạn chế tác động của mầm bệnh. Các loài vi khuẩn thuộc các chi gồm: Pseudomonas, Enterobacter, Bacillus, Serratia, Pantoea, Rhizobium, Arthrobacter và Burkholderia.

Vi sinh vật còn hỗ trợ kiểm soát bệnh cây thông qua nhiều cơ chế như cạnh tranh với mầm bệnh tại vùng rễ, tiết enzyme và các hợp chất có khả năng ức chế nấm, vi khuẩn gây bệnh. Một số chi như Bacillus, Streptomyces, Pseudomonas và Serratia có khả năng tạo các chất kháng sinh hoặc chất chuyển hóa giúp hạn chế tác nhân gây bệnh, góp phần bảo vệ cây trồng.

3. Vi sinh vật tổng hợp phytohormone

Phytohormone là các hợp chất hữu cơ do thực vật tạo ra với lượng rất nhỏ, có vai trò điều hòa sinh trưởng, phát triển và khả năng chống chịu của cây. Một số vi sinh vật có khả năng tổng hợp các phytohormone như auxin, cytokinin, gibberellin, axit abscisic và ethylene, qua đó hỗ trợ quá trình sinh trưởng và phát triển của cây trồng. Cụ thể:

 Chủng vi khuẩn Gluconacetobacter diazotrophicus vừa tổng hợp IAA, gibberellins vừa có khả năng cố định N2.

Chủng Bacillus amyloliquefaciens tổng hợp và tiết vào môi trường xung quang một lượng đáng kể IAA, ảnh hưởng tích cực tới sinh trưởng của bèo tấm. Các chủng vi khuẩn như Pseudomonas spp., Burkholderia caryophylli, Achromobacter piechaudii có khả năng hạ nồng độ ethylene trong cây bằng cách tổng hợp enzyme phân hủy tiền chất tổng hợp ethylene. Các vi sinh vật tổng hợp, tăng cường sự phát triển của rễ cây, cải thiện khả năng chịu đựng stress do mặn và thiếu nước của cây trồng.

Vi sinh vật có vai trò quan trọng đối với đất và cây trồng. Chúng góp phần cố định đạm, phân giải phosphate khó tan, kích thích sinh trưởng và hỗ trợ hạn chế mầm bệnh. Sử dụng hợp lý các vi sinh vật có lợi giúp nâng cao hiệu quả sử dụng dinh dưỡng, giảm phụ thuộc vào phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hóa học, hạn chế ô nhiễm môi trường và góp phần tạo ra sản phẩm an toàn. Đây là một trong những giải pháp cần được quan tâm trong phát triển nền nông nghiệp bền vững.